Powiatowe Centra Zdrowia: nowe rozwiązanie dla mieszkańców powiatów bez szpitali

Od 24 października 2026 roku w polskim systemie ochrony zdrowia będą mogły funkcjonować Powiatowe Centra Zdrowia (PCZ). Nowy typ placówek ma poprawić dostęp do świadczeń medycznych w powiatach, które nie posiadają szpitala, a mieszkańcy często muszą pokonywać znaczne odległości, by uzyskać pomoc w stanach nagłych. Rozwiązanie może objąć 35 powiatów zamieszkanych przez około 500 tys. osób. Rozporządzenie Ministra Zdrowia opublikowano w Dzienniku Ustaw.

Całodobowa pomoc bliżej pacjenta

Powiatowe Centra Zdrowia mają zapewniać całodobową ambulatoryjną opiekę medyczną, w tym konsultacje lekarskie, podstawową diagnostykę, wykonywanie drobnych zabiegów oraz zaopatrywanie urazów. W placówkach przewidziano również możliwość obserwacji pacjentów, którzy nie wymagają hospitalizacji, ale potrzebują czasowego nadzoru medycznego. 

Celem reformy jest zmniejszenie liczby niepotrzebnych wizyt w Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych (SOR) oraz skrócenie czasu oczekiwania na pomoc medyczną dla mieszkańców terenów słabiej zabezpieczonych pod względem infrastruktury zdrowotnej.

Realizacja świadczeń w PCZ

Świadczenia gwarantowane będą mogły być realizowane w Powiatowym Centrum Zdrowia, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki:

• na terenie danego powiatu nie są realizowane świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego w szpitalnym oddziale ratunkowym lub w izbie przyjęć;
• odległość od miejsca udzielania świadczeń do najbliższego miejsca, w którym są udzielane świadczenia w szpitalnym oddziale ratunkowym lub w izbie przyjęć w ramach świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, mierzona ciągiem dróg publicznych przekracza 30 km;
• świadczenia gwarantowane są realizowane w zakładzie leczniczym, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne.

Nowe rozwiązanie może mieć szczególne znaczenie dla osób starszych i przewlekle chorych, które często wymagają szybkiej konsultacji medycznej, lecz nie zawsze potrzebują leczenia szpitalnego. Dzięki Powiatowym Centrom Zdrowia część świadczeń będzie mogła być realizowana bliżej miejsca zamieszkania pacjenta, co ograniczy konieczność transportu do odległych szpitali.

Eksperci podkreślają, że poprawa dostępności świadczeń na poziomie lokalnym jest jednym z kluczowych wyzwań starzejącego się społeczeństwa. Rozwijanie pośrednich form opieki pomiędzy podstawową opieką zdrowotną a leczeniem szpitalnym może przyczynić się do lepszego zabezpieczenia potrzeb zdrowotnych osób wymagających regularnego wsparcia.

Finansowanie przez NFZ

Powiatowe Centra Zdrowia będą finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Rząd zakłada, że nowe placówki wypełnią lukę w systemie opieki zdrowotnej w tych częściach kraju, gdzie funkcjonowanie pełnowymiarowego szpitala nie jest możliwe lub uzasadnione. 

Rzoporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w powiatowym centrum zdrowia wejdzie w życie 24 października 2026 roku.

Źródło: www.portalsamorzadowy.pl