Nie tylko dłuższe życie. Coraz większym wyzwaniem jest zachowanie samodzielności seniorów

Średnia długość życia Polaków ponownie rośnie, jednak coraz większym wyzwaniem staje się nie tylko to, jak długo żyjemy, ale również w jakiej kondycji zdrowotnej spędzamy późniejsze lata życia. Podczas spotkania "Medycznej Racji Stanu" eksperci zwracali uwagę, że wyzwaniem dla polityki senioralnej powinno być nie tylko wydłużanie życia, ale przede wszystkim zapewnienie jak najdłuższego życia w zdrowiu, sprawności i samodzielności.

Polacy żyją coraz dłużej

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że chłopcy urodzeni w 2025 roku mogą oczekiwać życia średnio 75,3 roku, natomiast dziewczynki 82,5 roku. Oznacza to powrót do trendu wzrostowego po spadku długości życia obserwowanym w okresie pandemii COVID-19. Jednocześnie rośnie liczba osób w wieku senioralnym, co stawia przed systemem ochrony zdrowia i opieki społecznej nowe wyzwania.

Dłuższe życie nie zawsze oznacza życie w zdrowiu

Eksperci podkreślają, że wydłużenie życia nie zawsze przekłada się na większą liczbę lat przeżytych w dobrym zdrowiu. Coraz częściej mówi się o konieczności promowania zdrowego starzenia, które obejmuje profilaktykę, aktywność fizyczną, odpowiednie leczenie chorób przewlekłych oraz działania wspierające zachowanie sprawności funkcjonalnej. To właśnie one w dużej mierze decydują o tym, czy osoba starsza będzie mogła jak najdłużej pozostać niezależna i aktywna społecznie. 

Podczas spotkania "Medycznej Racji Stanu" w Warszawie prof. Jerzy Bralczyk, językoznawca i autor książki "Choroba czy dar, czyli jak mówimy o starości", przypomniał, że starość można postrzegać jako przywilej - etap życia, którego nie wszystkim dane jest doświadczyć. - Osiągnięcie tego wieku wydaje mi się czymś, z czego moglibyśmy się cieszyć - zaznaczył.

Marzena Okła-Drewnowicz, Pełnomocnik Rządu ds. Polityki Senioralnej podkreślała: - Starsze pokolenie nie jest problemem ani obciążeniem, lecz wyzwaniem i wartością. Zwróciła również uwagę na potrzebę przygotowania państwa na wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa, w tym dotyczące opieki i wsparcia osób starszych.

Mobilność i samodzielność mają kluczowe znaczenie

Jednym z najważniejszych warunków zachowania dobrej jakości życia w starszym wieku jest możliwość samodzielnego funkcjonowania. Mobilność, rozumiana jako zdolność do poruszania się i wykonywania codziennych czynności, pozwala seniorom zachować niezależność, aktywność społeczną oraz poczucie sprawczości. Jej utrata często prowadzi nie tylko do pogorszenia stanu zdrowia, ale także do wzrostu zapotrzebowania na wsparcie opiekuńcze i świadczenia opieki długoterminowej.

W przypadku osób starszych żyjących z chorobami przewlekłymi ogromne znaczenie mają odpowiednio dobrane leczenie, rehabilitacja, fizjoterapia oraz dostęp do nowoczesnych wyrobów medycznych. To właśnie dzięki nim wielu seniorów może dłużej zachować sprawność funkcjonalną, uczestniczyć w życiu społecznym i pozostawać niezależnymi w codziennym życiu.

Szczególnego znaczenia kwestia samodzielności nabiera w kontekście nietrzymania moczu, które dotyka wielu seniorów oraz osób wymagających długotrwałej opieki. Inkontynencja wpływa nie tylko na stan zdrowia, ale również na komfort psychiczny i aktywność społeczną. Obawa przed niekontrolowanym wyciekiem, konieczność ciągłego planowania dostępu do toalety czy poczucie skrępowania mogą prowadzić do ograniczania kontaktów społecznych, rezygnacji z aktywności fizycznej i stopniowego wycofywania się z życia publicznego.

Jak podkreśla Magdalena Osińska-Kurzywilk, Prezes Koalicji "Na pomoc niesamodzielnym" na łamach "Kwartalnika NTM" rozwój technologii stosowanych w nowoczesnych wyrobach chłonnych znacząco zmienił możliwości funkcjonowania osób z inkontynencją. Jeszcze kilka lat temu wielu pacjentów obawiało się opuszczania domu na dłużej niż krótki spacer czy wizyta w pobliskim sklepie. Dziś odpowiednio dobrane środki chłonne pozwalają wielu osobom wracać do aktywności społecznej, uczestniczyć w zajęciach, spotkaniach i podróżach, a także zachować większą niezależność.

Bezpieczeństwo i komfort związane z właściwym zaopatrzeniem przekładają się bezpośrednio na większą mobilność, lepszą kondycję fizyczną i dobrostan psychiczny. Wsparcie osób z inkontynencją nie powinno być postrzegane wyłącznie jako kwestia higieny czy komfortu. To element skutecznej polityki zdrowotnej i społecznej, który pomaga seniorom dłużej zachować samodzielność, utrzymywać relacje społeczne oraz korzystać z rehabilitacji i innych form wsparcia. W dłuższej perspektywie oznacza to także mniejsze obciążenie dla rodzin, opiekunów oraz całego systemu ochrony zdrowia i opieki długoterminowej.

Potrzebne działania na rzecz zdrowego starzenia

Jak wskazują specjaliści zajmujący się zdrowiem seniorów, celem współczesnych działań zdrowotnych nie powinno być wyłącznie wydłużanie życia, lecz przede wszystkim zwiększanie liczby lat przeżytych w zdrowiu. Oznacza to konieczność inwestowania w profilaktykę, rehabilitację, edukację zdrowotną oraz rozwiązania wspierające samodzielność osób starszych. 

Eksperci podkreślają również, że każdy dodatkowy miesiąc samodzielnego funkcjonowania seniora ma znaczenie nie tylko dla samej osoby starszej, ale także dla jej rodziny oraz całego systemu ochrony zdrowia i opieki długoterminowej. 

Coraz więcej lat po 60. roku życia

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że przeciętne dalsze trwanie życia po 60. roku życia systematycznie się wydłuża. W 2025 roku 60-letni mężczyzna miał przed sobą średnio jeszcze 20 lat życia, a kobieta 24,7 roku. Oznacza to, że coraz więcej osób będzie funkcjonować w wieku senioralnym przez kolejne dwie dekady lub dłużej. 

Wyzwanie dla systemu opieki i polityki senioralnej

Starzenie się społeczeństwa sprawia, że debata o zdrowiu seniorów wykracza dziś poza kwestie medyczne. Coraz częściej podkreśla się znaczenie działań wspierających niezależność, aktywność społeczną i bezpieczeństwo osób starszych. Odpowiedzią na te wyzwania powinny być skoordynowane działania w obszarze ochrony zdrowia, opieki długoterminowej oraz polityki społecznej. 

Eksperci są zgodni: sukcesem nie będzie wyłącznie dłuższe życie Polaków, ale przede wszystkim możliwość przeżycia tych dodatkowych lat w zdrowiu, sprawności i samodzielności.

Źródło: www.ntm.pl