Europejski Dzień Praw Pacjenta - przypomnienie o prawach osób niesamodzielnych

18 kwietnia obchodzimy Europejski Dzień Praw Pacjenta. Celem inicjatywy jest zwrócenie uwagi na przestrzeganie zawartych w Europejskiej Karcie Praw Pacjenta (EKPP) fundamentalnych praw osób korzystających z systemu ochrony zdrowia, w tym pacjentów niesamodzielnych oraz ich opiekunów. Europejski Dzień Praw Pacjenta obchodzony jest we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Świadomość praw pacjenta wzmacnia jego bezpieczeństwo, ułatwia poruszanie się w systemie oraz pomaga budować partnerską relację z personelem medycznym.

14 praw pacjenta - wspólny europejski standard

Europejska Karta Praw Pacjenta wskazuje 14 podstawowych praw, które powinny być respektowane w każdym systemie ochrony zdrowia. Obejmują one m.in.:

• prawo do profilaktyki,
• prawo dostępu do opieki medycznej,
• prawo do informacji o stanie zdrowia i leczeniu,
• prawo do świadomej zgody,
• prawo do wolnego wyboru świadczeniodawcy,
• prawo do poszanowania prywatności i poufności danych medycznych,
• prawo do wysokiej jakości i bezpiecznego leczenia,
• prawo do poszanowania czasu pacjenta. 

W przypadku osób niesamodzielnych kluczową rolę odgrywają tu bliscy i opiekunowie, którzy wspierają pacjenta w zrozumieniu informacji medycznych i w kontaktach z placówkami ochrony zdrowia. Znajomość praw pacjenta ma ogromne znaczenie dla jakości opieki, szczególnie wtedy, gdy pacjent nie jest w stanie samodzielnie zadbać o swoje interesy.

Prawa pacjenta w Polsce i rola opiekunów

W Polsce prawa pacjenta reguluje ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z zapisami ustawy, pacjentom - także niesamodzielnym - przysługują m.in.:

• prawo do świadczeń zdrowotnych,
• prawo do informacji o stanie zdrowia i leczeniu,
• prawo do wyrażenia zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych,
• prawo do tajemnicy informacji związanych z leczeniem,
• prawo dostępu do dokumentacji medycznej,
• prawo do poszanowania intymności, godności oraz życia prywatnego i rodzinnego,
• prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii lub orzeczenia lekarza,
• prawo do zgłaszania niepożądanych działań produktów leczniczych,
• prawo do opieki duszpasterskiej,
• prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie.

Dla opiekunów osób niesamodzielnych szczególnie istotne są prawa związane z dostępem do informacji i dokumentacji medycznej, które umożliwiają realne wspieranie pacjenta w procesie leczenia.

Dlaczego warto znać swoje prawa?

W praktyce wiele osób - zarówno pacjentów, jak i ich opiekunów - nie zna w pełni swoich praw lub nie wie, gdzie szukać pomocy w przypadku ich naruszenia. Tymczasem świadomy pacjent i świadomy opiekun to większe bezpieczeństwo, lepsza komunikacja z personelem medycznym i większa szansa na odpowiednią jakość opieki. Europejski Dzień Praw Pacjenta przypomina, że prawa pacjenta nie są jedynie zapisami w przepisach - to realne narzędzie, które może pomóc zadbać o zdrowie, godność i poczucie bezpieczeństwa osób niesamodzielnych.

Aby lepiej poznać swoje prawa i dowiedzieć się, jak korzystać z nich w praktyce, warto zapoznać się z informacjami przygotowanymi przez Rzecznika Praw Pacjenta. 

Pamiętajmy, że znajomość praw pacjenta jest jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa i jakości opieki, zwłaszcza w przypadku osób wymagających stałego wsparcia.