Opieka długoterminowa w Polsce - dzisiaj i jutro: najważniejsze wnioski z pierwszego dnia konferencji

Pierwszy dzień konferencji "Opieka długoterminowa w Polsce - dzisiaj i jutro" poświęcony był przede wszystkim uporządkowaniu obrazu systemu oraz kierunkom zmian na najbliższe lata. W sesji otwierającej szczególnie mocno wybrzmiał głos Marzeny Okły-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialnej za politykę senioralną, która poinformowała, że w ramach kamienia milowego A70 Krajowego Planu Odbudowy przygotowywane są kluczowe akty prawne - ustawa o bonie senioralnym i ustawa o opiece długoterminowej.

W panelu otwierającym konferencję Marzena Okła-Drewnowicz wskazała, że kluczowe wyzwania dotyczą już nie tylko pojedynczych świadczeń, ale całej architektury systemu:

"W ramach kamienia milowego A70 KPO przygotowujemy dwie fundamentalne ustawy - ustawę senioralną i ustawę o opiece długoterminowej. Zdecydowałam się je koordynować, bo wobec ogromu wyzwań największym z nich jest właśnie opieka długoterminowa. Tego systemu nie da się zbudować jednym programem ani środkami, potrzebne jest połączenie rozproszonych dziś w różnych resortach zadań i stworzenie spójnego modelu wsparcia w miejscu zamieszkania. Dziś usługi opiekuńcze, choć są obowiązkowym zadaniem gmin, w części z nich w ogóle nie są realizowane. Dlatego nowe rozwiązania muszą powstać w dialogu z samorządami. Ustawa senioralna i ustawa o opiece długoterminowej mają uporządkować ten system, zastąpić archaiczne przepisy oparte na kodeksie cywilnym z lat 60. i wprowadzić realne wsparcie dla osób starszych tam, gdzie mieszkają."

Senator Beata Małecka-Libera mówiła z kolei o tym, że opieka długoterminowa jest tylko fragmentem większego wyzwania, jakim jest starzenie się społeczeństwa. Zwróciła uwagę, że skuteczna pomoc nie będzie możliwa, dopóki zdrowie i pomoc społeczna funkcjonują w odrębnych silosach. Podkreśliła potrzebę jednego, wspólnego spojrzenia na człowieka i spójnego systemu, a także wyraziła oczekiwanie, że przygotowywane ustawy po konsultacjach z praktykami i środowiskami senioralnymi realnie uwzględnią potrzeby osób starszych.

Między panelami wręczona została Nagroda Koalicji "Na pomoc niesamodzielnym" za wieloletnią działalność na rzecz osób starszych, niesamodzielnych i przewlekle chorych. W imieniu prof. Katarzyny Wieczorowskiej-Tobis nagrodę odebrała prof. Agnieszka Neumann-Podczaska, dyrektor Instytutu Senioralnego Uniwersytetu Vizja w Warszawie. Podkreśliła, że to wyróżnienie jest jednocześnie zobowiązaniem do dalszej pracy i współpracy "po to, aby ludziom starszym żyło się w Polsce po prostu lepiej, bo ludźmi trzeba się zaopiekować".

W kolejnych panelach omawiano najważniejsze problemy poszczególnych obszarów opieki długoterminowej. Dyskusja o wentylacji mechanicznej domowej dotyczyła wypracowanego jeszcze w 2021 roku modelu nowej opieki, który czeka na aktualizację i wdrożenie. Zwrócono uwagę na rosnącą liczbę pacjentów wymagających wsparcia oddechowego oraz konieczność wcześniejszej kwalifikacji do świadczenia.

W panelu o Centrach Usług Społecznych analizowano ich potencjał jako narzędzia integrującego lokalną politykę społeczną i zdrowotną. Zwrócono uwagę na rosnący deficyt usług, potrzebę stabilnego finansowania i rolę technologii w organizowaniu pomocy. Podkreślono, że CUS-y mogą być nie tylko formą interwencji, ale także sposobem wzmacniania samodzielności mieszkańców.

Panel dotyczący pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej koncentrował się na kryzysie kadrowym. Według danych przedstawionych podczas debaty w najbliższych latach może zabraknąć nawet 160 tysięcy pielęgniarek, a znaczna część pracujących osiągnęła już wiek emerytalny. Wskazywano na konieczność zmiany wyceny świadczeń, wykorzystania kompetencji opiekunów medycznych oraz szerszego wsparcia dla personelu.

Ostatni panel poświęcono szczepieniom osób starszych jako elementowi długoterminowej profilaktyki. Dyskutowano o dostępie do szczepień, ich finansowaniu oraz roli instytucji publicznych w budowaniu kultury zdrowia. Zwrócono uwagę, że niska wyszczepialność dorosłych wynika m.in. z błędów komunikacyjnych z przeszłości, dlatego potrzebna jest rzetelna i spójna informacja.

Pierwszy dzień konferencji potwierdził, że przed systemem opieki długoterminowej stoi wiele równoległych wyzwań: od integracji polityk zdrowotnej i społecznej, przez kadry i finansowanie, po rozwój opieki domowej i profilaktyki. Wszystkie te elementy będą kluczowe w pracach nad nowymi ustawami, które mają zdecydować o kierunku zmian na najbliższe lata.