Ministerstwo Rodziny zapowiada kontrole we wszystkich DPS-ach w Polsce

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło, że w pierwszym kwartale 2026 roku rozpoczną się kompleksowe kontrole we wszystkich Domach Pomocy Społecznej (DPS) w Polsce. To odpowiedź na coraz częstsze doniesienia - także medialne - o nieprawidłowościach i naruszeniach w placówkach świadczących całodobową opiekę - czytamy na stronach "Interia.pl".

Wiceministra Katarzyna Nowakowska zapowiada, że audyt obejmie każdą jednostkę - łącznie ponad 820 placówek, w których przebywa obecnie blisko 80 tysięcy osób. Projekt ma charakter systemowy i jest finansowany z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Wbrew pierwotnym założeniom, które przewidywały jedynie badanie potrzeb mieszkańców DPS-ów, zakres działań został poszerzony o komponent kontrolny. Powodem tej decyzji - jak wyjaśnia resort - była skala i powaga sygnałów płynących z różnych części kraju, często dotyczących naruszeń praw mieszkańców i niskiej jakości świadczonej opieki.

- Każdy w DPS musi być bezpieczny - podkreśla wiceministra Nowakowska. - Chcemy przeprowadzić pogłębioną analizę sytuacji, by ocenić poziom bezpieczeństwa, poszanowania praw oraz jakość wsparcia. To pierwszy etap szerszej reformy systemu pomocy społecznej.

Jak będą wyglądały kontrole?

Zespoły audytowe będą składały się z pracowników urzędów wojewódzkich (wydziałów polityki społecznej), którzy na co dzień zajmują się nadzorem nad DPS-ami, oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych. Celem takiego modelu jest zwiększenie przejrzystości i lepsze zrozumienie sytuacji mieszkańców.

Audytorzy zostaną wcześniej odpowiednio przeszkoleni – szkolenia rozpoczną się jeszcze w 2025 roku. Planowane kontrole mają mieć charakter nie tylko formalny, ale także jakościowy, co oznacza, że oceniane będą m.in. relacje personelu z mieszkańcami, przestrzeganie standardów opieki, prawa mieszkańców i warunki bytowe.

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej

W ramach zapowiadanych działań przygotowywana jest również nowelizacja ustawy o pomocy społecznej. Zmiany mają objąć m.in.:

• rozszerzenie uprawnień wojewodów w zakresie nadzoru nad DPS-ami - poza kontrolą formalną, także ocenę jakości usług i przestrzegania praw mieszkańców;
• zmiany w odpłatności za pobyt - do kręgu osób zobowiązanych do pokrycia kosztów mają zostać włączeni także beneficjenci darowizn i umów dożywocia;
• rozwój alternatywnych form wsparcia, takich jak mieszkalnictwo wspomagane, które ma być realną alternatywą dla pobytu w instytucjach.

Wiceministra Nowakowska zapowiada, że ustawa mogłaby wejść w życie już od stycznia 2026 roku. Równolegle resort planuje stworzenie trwałego systemu monitorowania jakości życia i bezpieczeństwa mieszkańców instytucji opiekuńczych.

Głos środowiska. Co na to eksperci i praktycy?

Sylwia Kamińska-Tereszkiewicz, Prezes Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Dyrektorów Samorządowych Domów Pomocy Społecznej:

- Jako Stowarzyszenie Dyrektorów Samorządowych DPS ze spokojem przyjmujemy zapowiedzi kontroli - nasze placówki działają rzetelnie i z najwyższą starannością. Liczymy, że wyniki tych działań wzmocnią zaufanie społeczne i potwierdzą, że DPS-y są bezpieczne i profesjonalne.
Żałujemy jednak, że kontrole nie obejmą prywatnych placówek całodobowych, gdzie - jak pokazują liczne medialne doniesienia - najczęściej dochodzi do nieprawidłowości. Nasze doświadczenie wskazuje też, że zabrakło w przygotowaniu modelu audytu praktyków - osób, które na co dzień pracują z mieszkańcami, w tym osobami wymagającymi specjalistycznej opieki pielęgnacyjnej czy psychiatrycznej. Szkoda, że środki przeznaczone na kontrolę nie zostaną skierowane na rzeczywiste wzmocnienie potencjału wsparcia dla osób niesamodzielnych.

Rafał Marek, Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Organizatorów i Menadżerów Pomocy Społecznej i Ochrony Zdrowia:

- Dla DPS-ów to nie nowość - jesteśmy regularnie kontrolowani przez wojewodów, Sanepid, sędziów sądów rodzinnych, NIK i inne służby. Zdecydowanie bardziej potrzebne są jednolite standardy między domami pomocy społecznej a prywatnymi domami opieki, które często funkcjonują na odmiennych zasadach, mimo że oferują podobne usługi. Audyt musi opierać się na miarodajnych kryteriach i być prowadzony przez osoby z ekspercką wiedzą oraz doświadczeniem w pomocy społecznej. Tylko wtedy będzie wiarygodny i użyteczny.

Żródło: www.interia.pl